هنر گرافيك و صنعت چاپ   

 

معرفي رشته‌ي جديدالتاسيس « چاپ» در دانشگاه هنر

گردآوري: سعيد عقبايي

 

چاپ؛ يعني تمدن؛ يعني پيشرفت؛ يعني عامل رشد، شكوفايي، گسترش و حفظ علم و فرهنگ و ادب؛ صنعتي كه گذشته را به حال و حال را به آينده پيوند داده است. صنعت چاپ در طي دهه‌هاي اخير با رشد و گسترش روز افزوني روبه‌رو بوده است؛ بويژه در طول دهه‌ي 80 كه انقلاب چاپ الكترونيك، موج جديدي در ديجيتالي كردن فرآيندهاي صنعت چاپ ايجاد كرد.

در واقع ديجيتالي شدن هنرهاي گرافيكي، پتانسيل‌هاي بيش‌تري را در صنعت چاپ نمايان ساخته است. نوآوري‌هاي جديد و مهم در عرصه‌ي فن‌آوري ديجيتال، باعث كوتاه شدن مسير انتقال و تكامل صنعت چاپ از مهارت‌هاي اوليه و فعلي آن به سوي فن‌آوري‌هايي جديد شده است. سيستم‌هاي چاپ ديجيتالي، دستگا‌ه‌هاي چاپ با قابليت چاپ مستقيم تصوير، فن‌آوري چاپ غير ضربه‌اي، چاپ در زمان نياز و . . . ، همگي نشان دهنده‌ي تجهيزات و امكانات جديد و بازارهاي جديد صنعت چاپ است.

از همين رو امروزه صنعت چاپ را نمي‌توان همچون گذشته به روش استاد و شاگردي فرا گرفت و لازم است مدير يك چاپخانه يا ناظر چاپ، اين صنعت مهم وحياتي را كه هم جنبه فني و هم جنبه‌ي هنري دارد، به صورت آكادميك بياموزد.

در رشته‌ي چاپ دانشجويان با سه مرحله‌ي پيش از چاپ، چاپ و پس از چاپ آشنا مي‌شوند و در نهايت مي‌توانند يك محتواي گرافيكي يا بصري را بر روي يك محصول فيزيكي پياده سازند. به عبارت ديگر فارغ‌التحصيل اين رشته در مرحله قبل از چاپ يعني مرحله‌اي كه طرح آماده‌ي چاپ مي‌شود با طراح همكاري مي‌كند تا طرحي مناسب براي چاپ ارائه دهد. زيرا برخي از اوقات يك گرافيست طرحي را ارائه دهد كه امكان‌‌پذير نيست.

دانش آموخته‌ي اين رشته در مرحله چاپ نيز مي‌داند كه چگونه پارامترهاي مختلف را رعايت كند تا قدم به قدم كار با كيفيت مطلب توليد شود و ضمن رعايت كيفيت و راندمان بالا زمان آماده‌سازي كاهش يافته و از ضايعات جلوگيري گردد و با كم‌ترين هزينه به نيازهاي متنوع مشتريان پاسخ داده شود.

فارغ‌التحصيل اين رشته در مرحله پس از چاپ نيز به مجموعه فعاليت‌هاي متنوع اين مرحله از جمله ورني‌زني و سلفون‌كشي و دايكات و برش و قالب‌سازي و طلا كوبي و مواد مصرفي آن‌ها مديريت و نظارت دارد.

 

توانايي‌هاي لازم:

در تمام كشورهاي دنيا، دپارتمان‌هاي چاپ در دانشكده‌هاي هنري قرار دارند؛ زيرا آن‌چه دانشجويان در رشته‌ي چاپ مي‌آموزند ساخت ماشين‌آلات چاپ نيست كه در دانشكده‌هاي فني آموزش داده مي‌شود. كارشناس چاپ مي‌آموزد كه چگونه فرآيند توليد يك كار چاپي از مرحله قبل از چاپ يعني مرحله‌اي كه طرح مشخص مي‌شود تا مرحله‌ي پايان چاپ و هنگامي كه كار براي توزيع آماده مي‌شود به خوبي انجام گيرد. كاري كه نياز به آشنايي با طراحي و گرافيك دارد. يعني مدير يك چاپخانه هنگامي كه يك طرح به او ارائه مي‌شود بايد بتواند طرح را درك كرده و با آن ارتباط برقرار كند. به عبارت ديگر فارغ‌التحصيل اين رشته بايد با فارغ‌التحصيلان ساير رشته‌هاي هنري زبان مشترك داشته باشد. اما اين به معناي آن نيست كه چاپ يك رشته‌ي هنري است. چاپ مجموعه‌اي از هنر و صنعت است و دانشجويان هر پنج گروه آزمايشي در صورت علاقه‌مندي به فرآيند چاپ و داشتن يك پايه‌ي هنري مي‌توانند در اين رشته موفق شوند.

موقعيت شغلي در ايران:

فارغ‌التحصيلان رشته‌ي چاپ با شناخت خصوصيات هر يك از سيستم‌هاي چاپي و تقدم و تأخر عملكرد هر يك از آن‌ها تأثير بسزايي در كيفيت محصولات چاپي و در نهايت در پيشبرد توسعه اجتماعي خواهند داشت. زيرا صنف چاپ به عنوان صنعت ميان رشته‌اي به نحوي با همه فرآوري‌هاي صنعتي و محصولات كشاورزي و نيز بازاريابي داخلي و خارجي و هم‌چنين تمام جنبه‌هاي توسعه اجتماعي سر و كار دارد و در واقع يكي از پايه‌هاي مهم موفقيت در رشته‌هاي ياد شده و جنبه‌هاي مختلف حيات جامعه است. به عبارت ديگر فارغ‌التحصيلان چاپ مي‌توانند در عرصه‌‌هاي مختلف صنعتي و فرهنگي حضور فعالي داشته باشند.

 

 درس‌هاي اين رشته در طول تحصيل

 

دروس پايه:

رياضيات و آمار، شيمي عمومي، طراحي پايه، فيزيك، مباني كامپيوتر و اينترنت، مباني هنرهاي تجسمي، رسم فني عمومي وپرسپكتيو، روش تحقيق، عكاسي پايه، آشنايي با هنر و تمدن ايران، آشنايي با هنر و تمدن جهان.

 

دروس اصلي:

كارگاه عكاسي رنگي، كارگاه گرافيك، گرافيك كامپيوتر، صفحه‌آرايي، طراحي بسته‌بندي، طراحي و چاپ اوراق بهادار، كارآموزي.

 

دروس تخصصي:

آزمايشگاه مواد، تاريخ فناوري چاپ، استاندارد شناسي صنعت چاپ، مروري بر روش‌هاي چاپ، زبان تخصصي، تكنولوژي بسته‌بندي، تكنولوژي صحافي، كارگاه چاپ افست، ليتوگرافي، شناخت كاغذ و مركب، اقتصاد چاپ و بازاريابي چاپ، قوانين و مقررات چاپ، كارگاه چاپ ديجيتال، كارگاه چاپ فلسكو، كارگاه چاپ گراور، كارگاه چاپ سيلك اسكرين، طرح و رساله پايان‌نامه.

 

سطوح رشته در دانشگاه‌ها

دکترا	کارشناسي ارشد	کارشناسي	کارداني	نام دانشگاه	رديف
				دانشگاه هنر	1